Zo'n baan wil ik ook!
WOORDEN WETEN ALLES —
'Treinbegeleiders zijn
onmisbaar om een trein te laten vertrekken' (DS, 17 juni)
Een treinkaartje kost veel geld. Om ons na onze reis
het knagende gevoel te besparen dat we evengoed zonder kaartje
hadden kunnen reizen, zet de spoorwegmaatschappij vriendelijk
personeel in. Deze mensen vertellen ons waar de trein 'haltes
heeft', en ze vragen naar onze 'plaatsbewijzen', waar ze
met tangen
geheimzinnige codes op nalaten. Maar hoe moeten we deze mensen
noemen?
De NMBS spreekt van treinbegeleiders , en dat
woord tref je steeds vaker in de kranten aan, ook al omdat ze steeds
vaker in conflict komen met reizigers, en dat is de beste manier om
de media te halen. In Nederland is de treinbegeleider onbekend, en
toch worden ook daar onze kaartjes geknipt.
En wel door een conducteur, een woord waar velen misschien van denken dat het
dialect is, of gewoonweg Frans.
Er is iets curieus aan treinbegeleider, en dat komt
doordat begeleiden acht betekenissen heeft, volgens Van Dale.
Naast enkele technische, onder meer
uit de scheepvaart, kun je als
begeleider bijvoorbeeld iets of iemand 'vergezellen', je kunt iemand
'bijstaan met raad en daad', en ook als muzikant 'meespelen'. Dat
heeft consequenties als we samenstellingen gaan maken. Een leerlingenbegeleider
helpt leerlingen, maar een reisbegeleider gaat mee
op reis. Je kunt je dus afvragen: hoe
begeleidt een treinbegeleider een trein? Loopt hij er
bijvoorbeeld de hele tijd naast? Of begeleidt hij de reizigers in
die trein op de piano? Stimuleert hij de trein om toch maar door te
rijden naar het volgende station? We kijken hier naar de bodem van
een beker vol
met koffiedik.
Als de NMBS de conducteur wil afschaffen, zit
daar ook een communautair kantje aan. Het woord komt van het
Latijnse conducere, wat betekende 'samenbrengen' of
'begeleiden', van mensen of van dieren. Dat leidde in het Latijn nog
tot conductor, 'pachter, ondernemer' en in het Frans tot
conducteur, 'leidsman'.
Het Franse werkwoord conduire betekent
'besturen', maar ook 'sturen'. Een automobilist kun je daar zien conduire
als een echte conducteur.
Ook een Franse trein wordt bestuurd, en wel door een conducteur de train. Dat woord bestaat ook in Wallonië. In
Vlaanderen neemt een treinbestuurder de cabine over en in
Nederland een machinist. De kaartjes worden in Frankrijk
geknipt door de contrôleur. In Franstalig België wordt die
contrôleur plots een wat vriendelijker accompagnateur. Dat
beroep bestaat ook in Frankrijk, maar daar is het iemand die
kinderen vergezelt op verre treinreizen. In Vlaanderen moet je je
kaartje tonen aan de treinbegeleider en even boven Essen aan
de conducteur (maar niet in de locomotief!)
Tussen Brussel en Roosendaal verandert de conducteur dus
volledig van beroep. Verbaast het u dat het treinverkeer tussen
Parijs en Amsterdam vaak vertraging oploopt?
Ludo Permentier is
verbonden aan de UGent en aan de Nederlandse Taalunie. Woorden weten
alles verschijnt wekelijks op maandag. Reacties:
ludo.permentier@standaard.be
f
Van de website van ProRail
Zo'n baan wil ik ook!
f
Ik had nog zo gezegd om deze 2 materieelsoorten niet
met elkaar te combineren!!!
f